هر آنچه باید در مورد تبدیل پشم به خامه قالیبافی بدانیم

سورت بندی یا طبقه بندی تبدیل پشم به خامه قالیبافی :

تبدیل پشم به خامه قالیبافی - پشم چینی

همان گونه که قبلاً هم اشاره کردیم کیفیت پشم به شرایط زندگی ، تغذیه و نژاد گوسفندان بستگی دارد و بهترین نوع پشم از نژاد گوسفندان مرینوس و انگلیسی به دست می آید که در نژاد مرینوس شاهد پشم هایی نیمه مات و ظریف هستیم و در نژاد انگلیسی پشم هایی شفاف و براق را مشاهده می کنیم. اولین مرحله برای تبدیل پشم به خامه قالیبافی طبقه بندی پشم های چیده شده است ، در این مرحله پشم ها را بر اساس رنگ و کیفیت جدا کرده و دسته بندی می کنند.

 

انواع سورت بندی پشم :

پشم سفید درجه یک : پشم های سفید تمامی بدن گوسفندان در این دسته بندی قرار می گیرند. فقط باید به این نکته توجه داشت که پشم سفید قسمت دست و پای گوسفندان در این درجه بندی قرار ندارد. این نوع پشم مناسب ترین نوع برای تبدیل پشم به خامه قالیبافی می باشد.

پشم سفید درجه دو : در این درجه بندی تمامی پشم های سفید بدن گوسفندان از جمله دست و پایشان نیز قرار دارد.

پشم کبود یا شکری : پشم هایی که رنگشان کمی تیره تر از پشم های سفید هستند در این دسته بندی جای داردند.

پشم الوان : این دسته از پشم ها دارای رنگ های سیاه ، قهوه ای ، خاکستری و بقیه ی رنگ ها می باشد.

پشم مشکی : اگر میزان رنگ پشم های تیره گوسفندان زیاد باشد در این دسته از رنگ بندی قرار می گیرند.

همان گونه که اشاره کردیم اولین گام در تبدیل پشم به خامه قالیبافی سورت بندی می باشد و در بعضی از نقاط دنیا این تقسیم بندی را نیز بر اساس پشم قسمت های مختلف بدن گوسفندان نیز انجام می دهند.

 

مرحله شست و شو و حلاجی :

بعد از انجام سورت بندی برای تبدیل پشم به خامه قالیبافی باید پشم های سورت شده را تمیز کرده و شست. که این کار یا به روش دستی انجام می شود و یا به کمک ماشین حلاجی می شوند. در این مرحله پشم ها را داخل ماشین حلاجی ریخته تا از گرد و خاک و فضولات حیوانی پاک شده و تمیز شوند. خوب است که بدانید یک مرحله شست و شو نیز قبل از پشم چینی زمانی که پشم هنوز بر روی بدن گوسفندان قرار دارد انجام می شود به این صورت که در حوضچه هایی پر آب گوسفندان را با آب و یا آب و مواد شوینده شست و شو می دهند که به این کار گرده شور می گویند.

 

خواندن مطلب  مروری بر تاریخچه فرش و قالی ایران

حلاجی برای تبدیل پشم به خامه قالیبافی :

برای تبدیل پشم به خامه قالیبافی بعد از شست و شو باید کار حلاجی را انجام داد. در این مرحله که به آن حلاجی گفته می شود پشم ها باز شده و از تمامی مواد خارجی مانند گیاهان ، گرد و خاک و فضولات پاک می شوند. حلاجی به دو صورت دستی یا همان سنتی و حلاجی ماشینی انجام می شود. امروزه حلاجی بیشتر با استفاده از ماشین انجام می شود چون راحتتر بوده و دقت بالایی در تمیز کردن پشم ها دارد.

 

شست و شو پشم :

برای تبدیل پشم به خامه قالیبافی یکی دیگر از کارهایی که باید انجام شود کار شست و شوی پشم می باشد و این کار نیز به دو روش دستی و ماشینی انجام می شود. در روش دستی با موادی مانند چوبک که خاصیت جذب مواد روغنی را دارد و آب پشم ها را شسته و تمیز می کنند. روش دیگری نیز برای شست و شوی پشم وجود دارد که گرده شور است که در بالا به آن اشاره شد. ولی در روش ماشینی پشم ها را داخل ماشین های شست و شو ریخته و پشم ها به صورت کاملاً بهداشتی شسته می شوند.

 

اهمیت شست و شو ماشینی پشم :

شست و شوی پشم به صورت ماشینی باعث می شود که پشم ها به روشی کاملاً بهداشتی شسته و تمیز شوند و همچنین باعث می شود که پشم ها دچار بید زدگی و پوسیدگی نشده و فاسد نشوند.

 

ریسندگی سنتی برای تبدیل پشم به خامه قالیبافی :

تبدیل پشم به خامه قالیبافی - پشم ریسی

بعد از شسته و خشک شدن پشم ها باید کار ریسندگی بر روی پشم ها انجام شود تا به نخ یا همان خامه تبدیل شده و آماده استفاده شود. کار ریسندگی هم به دو روش دستی و سنتی و استفاده از ماشین انجام می شود. در روش دستی که بیشتر در زمان های قدیم توسط عشایر و روستاییان انجام می شد از وسیله ای به نام دوک و یا چرخ چوبی برای کار ریسندگی استفاده می شد.

 

ریسندگی با دوک : در این شیوه پشم هایی که حلاجی شده اند را به صورت کلاف بر روی مچ دست قرار داده و فردی که کار ریسندگی را انجام می دهد با روشی کاملاً ماهرانه کلاف را به سمت سر دوک هدایت می کند که کلاف به صورت نیم تاب و در نهایت به شکل نخ در می آید.

ریسندگی با چرخ چوبی : در این روش ریسندگی از چرخی که روی پایه قرار دارد و در مرکز آن میله ای قرار دارد که حول خودش می چرخد و میله ای دیگر نیز به آن متصل است و ریسنده آن را به دلخواه می چرخاند برای ریسندگی استفاده می کنند.

ریسندگی با ماشین و تبدیل پشم به خامه قالیبافی :

پشم هایی که شسته و خشک شده اند را در ماشین های ریسندگی در چندین مرحله به نخ تبدیل می کنند. برای تبدیل پشم به خامه قالیبافی مراحل زیر انجام می شود :

 

ابتدا آب و روغن را با هم مخلوط کرده و بر روی پشم ها می ریزند تا پشم ها بهتر و راحتتر تابیده شوند و ۱۲ ساعت پشم ها در مخلوط آب و روغن می مانند.

سپس به دستگاه کاردینگ که کارش به نظم کشیدن الیاف است وارد می شوند. کاردینگ تارهای عنکبوتی را به فتیله ای تبدیل کرده و پشم را به نیمچه نخ تبدیل می کند.

بعد با دستگاهی به نام رینگ تاب پشم لازم را به نیمچه نخ داده و در دستگاه های کلاف و دولاب آنها را تاب داده و به شکل کلاف در می آورند.

منبع:ziloome.